लालबाग डबल मर्डर: मुंबईच्या काळजावर कोरलेली एक सुटलेली पण विसरू न शकणारी कथा
मुंबई कधीही झोपत नाही, असं म्हणतात. पण कधी कधी या शहराच्या गजबजाटात अशी एखादी घटना घडते की संपूर्ण परिसर थबकून जातो. १९६०च्या दशकात लालबाग भागात घडलेला डबल मर्डर असाच एक धक्का देणारा प्रसंग होता. दोन मृतदेह, बंद दरवाजा, कोणतीही जबरदस्ती नाही, आणि तरीही आत घडलेली हिंसा — या सगळ्याने हा खटला सुरुवातीपासूनच गूढ बनवला.
ही गोष्ट केवळ दोन हत्यांची नाही. ही गोष्ट आहे माणसांच्या नात्यांची, संशयाची, पोलिस तपासाच्या संयमाची आणि अखेर न्याय मिळण्याची.
लालबाग: त्या काळातील वास्तव
त्या काळात लालबाग हा कामगारांचा, गिरण्यांचा आणि चाळ संस्कृतीचा परिसर होता. एकमेकांच्या आयुष्यात डोकावणारी दारे-खिडक्या, सुख-दुःखात सहभागी होणारे शेजारी, आणि बाहेरून साधं दिसणारं पण आतून अनेक कथा लपवलेलं जग — इथे प्रत्येकाला प्रत्येकाची माहिती असायची, असं मानलं जायचं.
म्हणूनच जेव्हा एका चाळीत एकाच घरात दोन मृतदेह आढळले, तेव्हा “हे कसं शक्य?” हा पहिला प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात आला.
घटनेचा दिवस
सकाळ झाली, पण त्या घराचं दार उघडलं नाही. नेहमी वेळेवर बाहेर पडणारी व्यक्ती दिसली नाही. शेजाऱ्यांनी दार ठोठावलं, आवाज दिला — प्रतिसाद नाही. अखेर पोलिसांना कळवण्यात आलं.
दार उघडलं गेलं आणि आतलं दृश्य पाहून क्षणभर सगळे स्तब्ध झाले. घरात दोन व्यक्ती मृत अवस्थेत होत्या. रक्त होतं, पण घर अस्ताव्यस्त नव्हतं. कुठेही तोडफोड नव्हती. चोरीचा संशयही वाटत नव्हता.
याच क्षणी तपासाची पहिली दिशा ठरली — हा बाहेरचा गुन्हा नाही.
पहिला संशय: बाहेरचा माणूस?
सुरुवातीला नेहमीप्रमाणे बाहेरून कुणी आलं असेल का, हा प्रश्न तपासला गेला.
- खिडक्या? सुरक्षित.
- दरवाजा? आतून बंद.
- शेजाऱ्यांनी कुणाला येताना-जाताना पाहिलं का? नाही.
यामुळे बाहेरचा आरोपी जवळजवळ बाद झाला.
दुसरी दिशा: ओळखीतील व्यक्ती
पोलिसांनी मृत व्यक्तींच्या आयुष्याकडे पाहायला सुरुवात केली.
- कुटुंबातील संबंध
- आर्थिक व्यवहार
- रोजचा दिनक्रम
- कुणाशी वाद, मतभेद
इथूनच तपास खऱ्या अर्थाने खोल गेला.
तपासातील महत्त्वाचा क्षण
चौकशीदरम्यान एक व्यक्ती वारंवार वेगवेगळी माहिती देत होती. वेळेचा मेळ बसत नव्हता. काही गोष्टी सांगताना तो सहज होता, तर काही प्रश्नांवर अस्वस्थ दिसत होता.
त्या काळात आजसारखी प्रगत फॉरेन्सिक साधनं नव्हती. तरीही पोलिसांनी मानसिक दबाव न आणता, संयमाने चौकशी केली. हळूहळू विसंगतींची साखळी तयार होत गेली.
परिस्थितिजन्य पुराव्यांची ताकद
या केसचा कणा म्हणजे परिस्थितिजन्य पुरावे.
- घटनेच्या वेळी आरोपीची उपस्थिती
- मृत व्यक्तींशी असलेला वैयक्तिक वाद
- घटनास्थळी सापडलेली काही वस्तू
- आरोपीच्या कथनातील बदल
एक-एक पुरावा स्वतंत्रपणे पाहिला तर कमकुवत वाटू शकतो, पण सगळे मिळून एकच कथा सांगत होते.
खरा हेतू काय होता?
तपासातून स्पष्ट झालं की हा गुन्हा अचानक घडलेला नव्हता. त्यामागे
- दीर्घकाळ चाललेला वैयक्तिक वाद
- आर्थिक तणाव
- नात्यांमधील तणाव
हे सगळं एकत्र आलं होतं. राग, भीती आणि परिस्थिती — या तिन्हींचा स्फोट त्या रात्री झाला.
अटक आणि कबुली
पुरावे पुरेसे झाल्यावर पोलिसांनी आरोपीला अटक केली. चौकशीदरम्यान त्याने सुरुवातीला नकार दिला, पण परिस्थितिजन्य पुराव्यांचा सामना करताच त्याची कथा कोसळू लागली.
अखेर सत्य समोर आलं.
न्यायालयीन लढाई
खटला न्यायालयात गेला.
- साक्षीदारांची उलटतपासणी
- पोलिस तपासाची पद्धत
- आरोपीचे बदलते जबाब
न्यायालयाने स्पष्ट केलं की थेट पुरावे नसले तरी परिस्थितिजन्य पुराव्यांची साखळी पूर्ण असेल, तर दोष सिद्ध होऊ शकतो.
निकाल
न्यायालयाने आरोपीला दोषी ठरवलं. शिक्षेचा आदेश दिला गेला.
लालबाग डबल मर्डर केस अधिकृतरीत्या क्लोज़ झाली.
ही केस आजही का महत्त्वाची?
- मर्यादित साधनांतही प्रभावी तपास
- परिस्थितिजन्य पुराव्यांचं महत्त्व
- “घरात घडलेला गुन्हा” ओळखण्याची पद्धत
- नात्यांमधील तणाव कसा टोकाला जाऊ शकतो याचं उदाहरण
लालबाग आणि आठवणी
आज लालबाग बदलला आहे. उंच इमारती, वेगळी जीवनशैली. पण जुन्या चाळी, जुने लोक — अजूनही ही गोष्ट हळू आवाजात सांगितली जाते. कारण ही केवळ एक केस नाही, तर त्या काळाचा आरसा आहे.
निष्कर्ष
लालबाग डबल मर्डर आपल्याला एक गोष्ट शिकवतो —
गुन्हे बहुतेक वेळा अनोळखी लोकांकडून नाही, तर ओळखीच्या माणसांकडून घडतात.
आणि सत्य कितीही लपवलं, तरी संयम, तपास आणि न्याय यांच्यापुढे ते टिकत नाही.