महापालिका निवडणूक : प्रचाराचा आज अखेरचा दिवस, १५ तारखेला मतदान
आज महापालिका निवडणुकीच्या प्रचाराचा अखेरचा दिवस आहे. गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेली प्रचाराची रणधुमाळी आज संध्याकाळनंतर थांबणार आहे. उद्या ‘मौन कालावधी’ (सायलेंट पिरियड) लागू होईल आणि १५ तारखेला मतदार आपल्या मताधिकाराचा वापर करून शहराच्या कारभाराचा निर्णय घेणार आहेत. लोकशाहीच्या दृष्टीने ही निवडणूक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे, कारण महापालिका ही थेट नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनाशी जोडलेली स्वराज्य संस्था आहे.
महापालिकेच्या माध्यमातून शहराचा विकास, स्वच्छता, पाणीपुरवठा, रस्ते, वाहतूक, आरोग्य सेवा, शिक्षण, करप्रणाली, नागरी सुविधा आणि आपत्ती व्यवस्थापन यासारख्या मूलभूत बाबी ठरतात. त्यामुळे ही निवडणूक केवळ राजकीय लढत न राहता शहराच्या भवितव्याचा निर्णय ठरणारी प्रक्रिया आहे.
प्रचाराचा शेवट : शेवटच्या क्षणांचा जोर
प्रचाराच्या अखेरच्या दिवशी सर्वच उमेदवार आणि त्यांच्या समर्थकांकडून जोरदार हालचाली पाहायला मिळतात. सकाळपासूनच पदयात्रा, घराघरांत भेटी, छोट्या सभा, मतदारांशी थेट संवाद, फोन कॉल्स, सोशल मीडियावरील संदेश यांचा अक्षरशः मारा होतो. “शेवटचा दिवस, शेवटची संधी” या भावनेतून मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला जातो.
अनेक उमेदवार शेवटच्या दिवशी आपले मुद्दे संक्षिप्त स्वरूपात मांडतात. मोठी आश्वासने देण्याऐवजी “मी काय काम करू शकतो” यावर भर दिला जातो. काही ठिकाणी भावनिक आवाहन, तर काही ठिकाणी विकासाचा लेखाजोखा मांडला जातो. प्रचाराचा शेवट हा केवळ भाषणांचा नसून, मतदारांच्या मनाचा अंदाज घेण्याचा टप्पा असतो.
मौन कालावधीचे महत्त्व
आज संध्याकाळनंतर निवडणूक प्रचारावर पूर्णतः बंदी येते. हा काळ ‘मौन कालावधी’ म्हणून ओळखला जातो. या कालावधीत कोणत्याही प्रकारचा प्रचार, सभा, घोषणा, सोशल मीडियावरील जाहिरात, मतदारांना प्रभावित करणारे संदेश देणे कायद्याने गुन्हा ठरतो.
मौन कालावधीचा उद्देश अत्यंत स्पष्ट आहे. मतदारांना कोणत्याही दबावाशिवाय, शांतपणे विचार करून मतदानाचा निर्णय घेता यावा. सततच्या प्रचारातून थोडा विराम मिळावा आणि मतदारांनी उमेदवारांचे काम, विचार, पार्श्वभूमी याचा विचार करून मत द्यावे, यासाठी हा कालावधी महत्त्वाचा आहे.
१५ तारखेला मतदान : लोकशाहीचा कणा
१५ तारखेला सकाळपासून मतदान प्रक्रिया सुरू होईल. शहरातील विविध भागांमध्ये मतदान केंद्रे उभारण्यात आली असून, नागरिकांनी ठरलेल्या वेळेत मतदान करणे अपेक्षित आहे. मतदान म्हणजे केवळ हक्क नाही, तर लोकशाहीतील सर्वात मोठी जबाबदारी आहे.
मतदानाच्या एका क्लिकने (किंवा बटणाने) पुढील पाच वर्षांचा शहराचा कारभार कोणाच्या हातात जाणार आहे, हे ठरते. त्यामुळे “माझ्या एका मताने काय फरक पडणार?” ही मानसिकता लोकशाहीसाठी घातक ठरते. अनेक निवडणुकांमध्ये अत्यंत कमी मतांनी निकाल बदललेले पाहायला मिळाले आहेत.
मतदारांचा सहभाग : वाढती जाणीव
यावेळी मतदारांमध्ये निवडणुकीबाबतची जाणीव तुलनेने वाढलेली दिसते. विशेषतः तरुण मतदार, पहिल्यांदाच मतदान करणारे युवक-युवती, तसेच महिलांचा सहभाग वाढताना दिसत आहे. सोशल मीडिया, डिजिटल माध्यमे, स्थानिक प्रश्नांवर होणाऱ्या चर्चा यामुळे नागरिक अधिक जागरूक झाले आहेत.
पाणीटंचाई, वाहतूक कोंडी, खराब रस्ते, कचरा व्यवस्थापन, ड्रेनेज, प्रदूषण, महागाई, मालमत्ता कर, आरोग्य सुविधा हे मुद्दे मतदारांसाठी महत्त्वाचे ठरत आहेत. नागरिक आता केवळ घोषणांवर नाही, तर प्रत्यक्ष कामगिरीवर लक्ष देताना दिसत आहेत.
स्थानिक प्रश्न केंद्रस्थानी
महापालिका निवडणूक ही लोकसभा किंवा विधानसभा निवडणुकीपेक्षा वेगळी असते. येथे राष्ट्रीय किंवा राज्यस्तरीय राजकारणापेक्षा स्थानिक प्रश्न अधिक महत्त्वाचे असतात. “माझ्या वॉर्डमध्ये काय काम झाले?”, “पुढील पाच वर्षांत काय बदल होणार?” हे प्रश्न मतदार विचारतात.
पिण्याच्या पाण्याची समस्या, सांडपाणी, रस्त्यांची अवस्था, सार्वजनिक स्वच्छतागृहे, उद्याने, शाळा, दवाखाने, स्ट्रीट लाईट्स, वाहतूक नियोजन यासारख्या मुद्द्यांवर उमेदवारांची भूमिका महत्त्वाची ठरते. त्यामुळे यावेळी प्रचारातही स्थानिक मुद्द्यांवर भर दिला गेलेला दिसतो.
प्रशासनाची तयारी
निवडणूक प्रक्रिया पारदर्शक आणि सुरळीत पार पाडण्यासाठी प्रशासन सज्ज झाले आहे. मतदान केंद्रांवर आवश्यक सुविधा, सुरक्षा व्यवस्था, दिव्यांग आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठी विशेष सोयी, महिला कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती, तसेच कायदा-सुव्यवस्था राखण्यासाठी पोलीस बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे.
मतदान प्रक्रियेत कोणताही गैरप्रकार होऊ नये, यासाठी निरीक्षकांची नियुक्ती, वेबकास्टिंग, संवेदनशील बूथवर विशेष लक्ष ठेवले जात आहे. निवडणूक ही केवळ राजकीय प्रक्रिया नसून प्रशासनाची कसोटीही असते.
सोशल मीडियाची भूमिका
यावेळी सोशल मीडियाने प्रचारात मोठी भूमिका बजावली आहे. व्हिडीओ, पोस्ट, लाईव्ह संवाद, इन्फोग्राफिक्स यांच्या माध्यमातून मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न झाला. मात्र, त्याचबरोबर अफवा, चुकीची माहिती, दिशाभूल करणारे संदेश यांचाही धोका वाढलेला आहे.
मौन कालावधीत सोशल मीडियावरही कडक नजर ठेवली जाणार आहे. मतदारांनी कोणतीही माहिती तपासून, सत्यता पडताळूनच निर्णय घ्यावा, हे महत्त्वाचे आहे.
महिलांचा आणि तरुणांचा निर्णायक कौल
महापालिका निवडणुकीत महिला मतदारांचा कौल अनेकदा निर्णायक ठरतो. पाणी, आरोग्य, शिक्षण, स्वच्छता, सुरक्षितता यासारखे मुद्दे महिलांसाठी महत्त्वाचे असतात. याशिवाय तरुण मतदार रोजगार, स्मार्ट सिटी, डिजिटल सुविधा, पर्यावरण, सार्वजनिक वाहतूक यावर अधिक भर देताना दिसतात.
यावेळी या दोन्ही घटकांचा सहभाग वाढलेला असल्याने निकालावर त्यांचा मोठा प्रभाव पडण्याची शक्यता आहे.
मतदानाची प्रक्रिया : नागरिकांसाठी आवाहन
१५ तारखेला मतदान करताना नागरिकांनी ओळखपत्र सोबत ठेवणे आवश्यक आहे. मतदान केंद्रावर शिस्त पाळणे, कर्मचाऱ्यांना सहकार्य करणे, कुठल्याही प्रकारच्या अफवांना बळी न पडणे, तसेच आपला मताधिकार निर्भयपणे वापरणे, हे प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे.
मतदानानंतर लगेच निकाल जाहीर होत नाही, पण त्या एका दिवसाने शहराच्या पुढील पाच वर्षांची दिशा ठरते.
निष्कर्ष : शहराच्या भवितव्यासाठी मतदान आवश्यक.
आज प्रचाराचा शेवट होत असताना राजकीय गदारोळ थांबेल, पण लोकशाहीची खरी परीक्षा १५ तारखेला होणार आहे. महापालिका ही शहराची श्वासवाहिनी आहे. तिच्या माध्यमातूनच शहराचा विकास, सुव्यवस्था आणि नागरिकांचे जीवनमान ठरते.
म्हणूनच, १५ तारखेला मतदान केंद्रावर जाऊन मतदान करणे हे प्रत्येक जागरूक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. मतदान म्हणजे केवळ मत देणे नाही, तर शहराच्या भविष्यासाठी आपली भूमिका स्पष्ट करणे आहे.
मतदान करा, लोकशाही मजबूत करा.