नगरसेवकांना पगार किती असतो? मानधन, भत्ते आणि संपूर्ण माहिती
स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये नगरसेवकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. शहरातील नागरी समस्या, विकासकामे, नागरिकांचे प्रश्न आणि महापालिकेच्या निर्णय प्रक्रियेत नगरसेवक सक्रिय सहभाग घेतात. मात्र अनेक नागरिकांच्या मनात एक प्रश्न कायम असतो — नगरसेवकांना पगार किती असतो?
नगरसेवकांना पगार असतो का?
सर्वात आधी ही गोष्ट स्पष्टपणे समजून घेणे गरजेचे आहे की
नगरसेवकांना नियमित सरकारी पगार नसतो.
नगरसेवक हे सरकारी कर्मचारी नसून लोकप्रतिनिधी असतात. त्यामुळे त्यांना “पगार” ऐवजी मानधन (Honorarium) दिले जाते.
महाराष्ट्रात नगरसेवकांचे मानधन किती?
महाराष्ट्र राज्यात नगरसेवकांना मिळणारे मानधन हे महापालिका किंवा नगरपरिषदेच्या प्रकारावर अवलंबून असते.
🔹 साधारण मानधन:
- ₹10,000 ते ₹25,000 प्रतिमहिना
🔹 महापालिकेनुसार फरक:
- लहान नगरपरिषद: ₹10,000 – ₹15,000
- मध्यम शहर महापालिका: ₹15,000 – ₹20,000
- मोठ्या महापालिका (मुंबई, पुणे, ठाणे): ₹20,000 – ₹25,000
नगरसेवकांना कोणते भत्ते मिळतात?
मानधनाव्यतिरिक्त नगरसेवकांना काही भत्ते आणि सुविधा दिल्या जातात.
1️⃣ बैठक भत्ता
महापालिका किंवा समितीच्या बैठकीस उपस्थित राहिल्यास:
- ₹500 ते ₹2,000 प्रति बैठक
2️⃣ प्रवास भत्ता
- प्रभागातील कामकाजासाठी
- महापालिका बैठकींसाठी
3️⃣ मोबाईल / दूरध्वनी भत्ता
- काही महापालिकांमध्ये मर्यादित स्वरूपात
4️⃣ कार्यालयीन सुविधा
- कार्यालयासाठी जागा (काही ठिकाणी)
- कर्मचारी किंवा सहाय्यक (महापालिकेच्या निर्णयानुसार)
एकूण उत्पन्न किती होऊ शकते?
सर्व भत्ते मिळून नगरसेवकांचे एकूण मासिक उत्पन्न साधारणपणे:
- ₹20,000 ते ₹40,000+
(महापालिका, बैठका आणि कामकाजावर अवलंबून)
नगरसेवकांना पेन्शन मिळते का?
❌ नाही.
- नगरसेवकांना सरकारी पेन्शन मिळत नाही
- ते सरकारी सेवेत गणले जात नाहीत
- कार्यकाळ संपल्यानंतर कोणतीही निवृत्तीवेतन योजना नसते.
नगरसेवक होणे म्हणजे काय?
नगरसेवक होणे म्हणजे केवळ मानधनासाठी केलेले काम नाही.
हे पद म्हणजे:
- नागरिकांच्या समस्या ऐकणे
- रस्ते, पाणी, स्वच्छता, वीज यांसाठी लढा
- प्रशासन आणि जनता यामधील दुवा
अनेक वेळा नगरसेवकांना स्वतःच्या खिशातूनही खर्च करावा लागतो, ही वास्तवाची बाजू आहे.
निष्कर्ष
नगरसेवकांना मिळणारे मानधन हे फार मोठे नसले तरी, जबाबदारी मात्र खूप मोठी असते.
हे पद सेवेचे आहे, नुसत्या पगाराचे नाही.
लोकप्रतिनिधी म्हणून प्रामाणिक काम करणारे नगरसेवकच शहराच्या विकासाला खरी दिशा देऊ शकतात.