नाशिक महानगरपालिकेत सर्वसाधारण गटातील महिला महापौर होणार? राजकीय समीकरणांना वेग
नाशिक महानगरपालिकेच्या आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर शहराच्या राजकारणात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. यावेळी महापौरपद सर्वसाधारण महिला प्रवर्गासाठी राखीव राहण्याची दाट शक्यता असून, त्यामुळे निवडणुकीच्या रिंगणात उतरलेल्या तब्बल ३६ महिला नगरसेविकांसाठी महापौरपदाचे दार खुले झाले आहे. ही बाब नाशिकच्या राजकीय इतिहासात अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
महिला सक्षमीकरण, नेतृत्वात महिलांचा सहभाग आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये महिलांची वाढती भूमिका याचा हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
महापौरपद आरक्षणाची पार्श्वभूमी
महानगरपालिकांमध्ये महापौरपदासाठी दरवेळी आरक्षण जाहीर केले जाते. हे आरक्षण अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, मागासवर्गीय आणि सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी फिरत्या पद्धतीने लागू केले जाते. यामध्ये महिलांसाठीही स्वतंत्र आरक्षण ठेवण्यात आलेले आहे.
नाशिक महानगरपालिकेत यापूर्वी विविध प्रवर्गातून महापौर झाले असले तरी, सर्वसाधारण गटातील महिला महापौर होण्याची संधी तुलनेने कमी वेळा मिळाली आहे. त्यामुळे यंदाची निवडणूक ही केवळ सत्तासंघर्षापुरती मर्यादित न राहता, महिलांच्या नेतृत्वाच्या दृष्टीनेही निर्णायक ठरणार आहे.
६७ महिला नगरसेविका : महापौरपदाच्या शर्यतीत
सध्याच्या नाशिक महानगरपालिकेत विविध पक्षांमधून एकूण ६७ महिला नगरसेविका निवडून आलेल्या आहेत. यामध्ये अनुभवी, नवख्या, प्रभावशाली आणि सामाजिक कार्यातून राजकारणात आलेल्या महिलांचा समावेश आहे.
या सर्व महिलांना आता महापौर होण्याची समान संधी उपलब्ध झाली असून, त्यामुळे अंतर्गत राजकीय हालचालींना वेग आला आहे. प्रत्येक पक्ष आपल्या ताकदीच्या आणि लोकप्रिय महिला नगरसेविकेला पुढे आणण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
प्रमुख राजकीय पक्षांची रणनीती
सत्ताधारी पक्ष
सत्ताधारी पक्षासाठी महापौरपद राखणे ही प्रतिष्ठेची बाब आहे. त्यामुळे पक्षांतर्गत गटबाजी, वरिष्ठ नेतृत्वाची भूमिका, आणि शहरातील राजकीय गणित याचा विचार करून उमेदवार ठरवला जाणार आहे.
विरोधी पक्ष
विरोधी पक्षासाठी ही सुवर्णसंधी आहे. महिला नेतृत्व पुढे करून जनतेत सहानुभूती निर्माण करण्याचा आणि सत्ताधाऱ्यांना आव्हान देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
अपक्ष आणि छोटे पक्ष
अपक्ष महिला नगरसेविकाही यावेळी निर्णायक भूमिका बजावू शकतात. संख्याबळ कमी असले तरी, सत्ता स्थापनेत त्यांचे महत्त्व वाढले आहे.
महिला महापौर : केवळ पद की जबाबदारी?
महापौरपद हे केवळ सन्मानाचे नसून, शहराच्या विकासाशी थेट जोडलेले पद आहे. नाशिकसारख्या वेगाने वाढणाऱ्या शहरात पाणीपुरवठा, कचरा व्यवस्थापन, रस्ते, वाहतूक, आरोग्य, शिक्षण, पर्यावरण आणि स्मार्ट सिटीसारखे अनेक प्रश्न आहेत.
महिला महापौर आल्यास,
- शहरातील महिला व बालकल्याणाच्या प्रश्नांना अधिक प्राधान्य
- आरोग्य, स्वच्छता आणि सुरक्षिततेवर भर
- संवेदनशील प्रशासनाची अपेक्षा
अशा अनेक बाबी नागरिकांच्या अपेक्षांमध्ये आहेत.
नाशिक शहरासाठी ऐतिहासिक संधी
नाशिक हे धार्मिक, औद्योगिक आणि पर्यटनदृष्ट्या महत्त्वाचे शहर आहे. कुंभमेळा, औद्योगिक वसाहती, वाढती लोकसंख्या आणि नागरी समस्यांचा विचार करता, दूरदृष्टी असलेले नेतृत्व शहराला आवश्यक आहे.
सर्वसाधारण गटातील महिला महापौर आल्यास,
- महिलांचा राजकारणातील आत्मविश्वास वाढेल
- तरुणींना नेतृत्वाची प्रेरणा मिळेल
- स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये महिलांचा प्रभाव अधिक मजबूत होईल
अंतर्गत राजकारण आणि आव्हाने
महापौर निवड ही थेट जनतेतून नसून, नगरसेवकांच्या मतदानातून होते. त्यामुळे पक्षांतर्गत मतभेद, नाराज गट, आणि सत्तासमीकरणे यांचा मोठा प्रभाव पडतो.
महिला उमेदवार असली तरी,
- पक्षनिष्ठा
- नेतृत्वावरचा विश्वास
- शहरातील लोकप्रियता
- सामाजिक कामाचा अनुभव
या सर्व बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.
नागरिकांच्या अपेक्षा
नाशिककरांना केवळ नावापुरती महिला महापौर नको आहे, तर
- काम करणारी
- निर्णयक्षम
- भ्रष्टाचारमुक्त
- सर्वसामान्यांच्या प्रश्नांशी जोडलेली
अशी महापौर हवी आहे. त्यामुळे जो उमेदवार या अपेक्षा पूर्ण करेल, त्यालाच नागरिकांचा पाठिंबा मिळण्याची शक्यता अधिक आहे.
निष्कर्ष
नाशिक महानगरपालिकेतील आगामी महापौर निवडणूक ही महिला नेतृत्वासाठी मैलाचा दगड ठरणार आहे. सर्वसाधारण गटातील महिलांसाठी खुले झालेले महापौरपद हे केवळ राजकीय संधी नसून, सामाजिक परिवर्तनाची नांदी आहे.
६७ महिला नगरसेविकांपैकी कोण नाशिकची पहिली किंवा पुढील सर्वसाधारण महिला महापौर बनेल, हे येणाऱ्या दिवसांत स्पष्ट होईल. मात्र एक गोष्ट निश्चित आहे —
या निवडणुकीने नाशिकच्या राजकारणात नव्या पर्वाची सुरुवात केली आहे.